Öncü Salyangozlar

0

Canlılar yaşamak, üremek ve yayılmak amacıyla ekolojik şartların etkilerine karşı geliştirdikleri uyum (adaptasyon) yetenekleri sayesinde değişime uğrarlar. Uyum sağlayan bireyin ve dolayısıyla popülasyonun yani türün doğal seçilime uğramasıyla kazanılan avantajlı karakterler kalıtsal olarak yeni döllere aktarılmaya başlandığında popülasyonun gen havuzundaki allel gen frekansları değişime uğrar ve böylelikle canlı türleri değişmeye başlarlar. Ancak evrim sadece canlıların değil (canlıyı oluşturacak yönetici moleküllerin maddelerden evrimi, hücre zarı ve organellerinin evrimi, tek hücrelilerin, fotosentezin, eşeyli üremenin, çok hücrelilerin evrimi, bitkilerin, omurgalı ve omurgasız hayvanların evrimi) dünyanın, güneş sisteminin, evrenin oluşumunu ve değişimini de içermektedir. İnorganik ve organik yapıların geçirdiği değişim süreçlerinden salyangozlar da nasiplerini almışlardır. Uzmanlık alanım olan molluskların bir sınıfı olan salyangozlar (Gastropoda) dünya üzerinde geniş yayılışa sahip olan omurgasız hayvanlardır. Denizlerde, acı sularda, tatlı sularda ve karalarda yayılış gösterirler. Gastropodlara ait fosil kayıtlardan bu hayvanların Kambriyen’de (590-505 milyon yıl önce) tüm kıtalar bir aradayken (Pangea) mevcut olan Panthalassa denilen okyanusta yaşadıkları bilinmektedir. Kambriyen döneminde karalarda omurgasız hayvanlara ya da bitkilere rastlanılmamaktadır. Ancak okyanus ve akarsularda omurgasız yaşam şube seviyesinde günümüzdeki çeşitliliğe ulaşmayı başarmıştır. Bu dönemde sularda süngerler, annelidler, arthropodlar, ktenoforlar, knidaryalar, rotiferler, ekinodermler ve braşiyopodlara ait birçok omurgasız hayvan türü oluşmuştur. Omurgasız yaşam karalara Silüriyen’de (438-408 myö) eklembacaklılarla (Arthropoda) geçiş yapmıştır. Eklembacaklılarla birlikte aynı zamanda öncü iletim demetli bitkiler de karalarda yaşamaya başlamışlardır.

Doç. Dr. Burçin Aşkım GÜMÜŞ
Gazi Üniversitesi Fen Fakültesi
Biyoloji (Zooloji) Bölümü

Yazının tamamını Bilim ve Ütopya dergisinin mart  sayısında okuyabilirsiniz…

Share.